Congres Trauma binnen de familie  (C2514)

Traumatische gebeurtenissen zijn diep ingrijpende ervaringen die onvermijdelijk zowel individuele als relationele gevolgen hebben. De individuele psychologische gevolgen van psychotrauma zijn tientallen jaren onderzocht, maar de relationele aspecten van traumatische ervaringen zijn nog lang onderbelicht gebleven.
 
Tijdens de centrale opening laat Prof. dr. Trudy Mooren zien welke impact traumatische ervaringen hebben op een gezin, wat de gevolgen zijn voor de gezinsleden en wat dit bijvoorbeeld betekent voor de ontwikkeling van de psychische gezondheid van de kinderen. Aan de hand van onderzoek en ervaringen uit de klinische praktijk maakt Trudy inzichtelijk hoe het perspectief langzaam is komen te verschuiven van individuele naar systemische gevolgen van trauma en hoe dit ten grondslag kan liggen voor het therapeutisch handelen.

Hoe beïnvloedt psychische mishandeling en verwaarlozing in je jeugd de mentale gezondheid, zelfs ver in de volwassenheid? Prof. dr. Bernet Elzinga combineert neuro-imaging, gedragsobservatie en epidemiologisch onderzoek om de langetermijneffecten hiervan bloot te leggen. Tijdens haar lezing laat Bernet zien waarom het belangrijk is om niet alleen naar het individuele kind te kijken, maar naar gezinnen en generaties. Ze benadrukt de cruciale rol van ouders, niet alleen in de eerste duizend dagen, maar juist ook tijdens de adolescentie. Een inspirerende lezing over de complexiteit van trauma en de invloed van intergenerationele patronen.

Chronisch getraumatiseerde kinderen vormen een complexe doelgroep binnen de jeugdhulpverlening. Vaak is een standaard traumabehandeling zoals EMDR of cognitieve gedragstherapie niet direct toepasbaar vanwege vermijding, een gebrek aan zelfregulatie of verstoorde gehechtheid. Integratieve Gehechtheidsbevorderende Traumabehandeling voor Kinderen (IGT-K) biedt een vernieuwende, systemische aanpak om deze kinderen en hun families effectief te begeleiden naar herstel. In deze plenaire lezing neemt dr. Irma Hein je mee in de kernprincipes van IGT-K. De methode integreert verschillende behandelingen – waaronder gezinstherapie, Gehechtheidsbevorderende interventies en EMDR. De lezing biedt een combinatie van wetenschappelijke inzichten, praktijkvoorbeelden en concrete handvatten over hoe je als professional interdisciplinaire samenwerking kunt inzetten voor een succesvolle behandeling.

Binnen de geestelijke gezondheidszorg groeit het besef dat trauma diepgaand invloed heeft op psychisch welbevinden van alle gezinsleden en de onderlinge relaties. Zodoende blijft de traumagerichte zorg in het huidige stelsel een uitdaging. Tijdens deze paneldiscussie gaan experts als Jan Baars en Peter Dijkshoorn (VNG) in gesprek over de vraag: Hoe kan trauma beter worden geïntegreerd binnen ons zorgstelsel, en welke obstakels staan in de weg?

Posttraumatische stressstoornis (PTSS) heeft niet alleen een enorme impact op het individu, maar ook op de partnerrelatie. Cognitive Behavioral Conjoint Therapy (CBCT) is een evidence-based behandelmethode die partners actief betrekt bij het herstelproces. In deze verdiepingssessie neemt Aerjen Tamminga, psycholoog gespecialiseerd in relatietherapie en het betrekken van partners bij de behandeling van individuele psychopathologie, je mee in de theoretische achtergrond en toepassing van CBCT. Je leert hoe deze interventie niet alleen PTSS-symptomen vermindert, maar ook de relationele verbondenheid versterkt en patronen van vermijding en partneraccommodatie doorbreekt, die trauma-gerelateerde problematiek in stand houden. Deze verdiepingssessie geeft je inzicht in wanneer CBCT een geschikte interventie is en hoe je elementen ervan kunt integreren in je eigen praktijk.

In deze verdiepingssessie neemt GZ-psycholoog Marloes de Kok je mee in de kracht van narratieve systeeminterventies bij gezinnen die te maken hebben gehad met traumatische ervaringen. Vanuit een systemische en narratieve benadering leren deelnemers hoe ze gezinnen kunnen ondersteunen bij het (her)vormen van hun verhaal, waarin ruimte ontstaat voor de verschillende perspectieven en beleving, zodat ze kunnen herstellen van wat hen is overkomen en elkaar kunnen steunen. Je leert meer over wat de invloed is van trauma op gezinsdynamiek en identiteitsvorming en hoe je gezinsleden helpt om betekenis te geven aan hun ervaringen. Aan de hand van casuïstiek en enkele oefeningen ervaar je hoe narratieve systeeminterventies kunnen bijdragen aan herstel en verbinding binnen gezinnen.

In deze verdiepingssessie laat drs. Lenny Rodenburg je kennis maken met de kernprincipes van Emotionally Focused Family Therapy (EFFT) en de toepassing van herstelgesprekken bij relationeel trauma. Hoe creëer je als therapeut veiligheid om kinderen (ook volwassen kinderen) te laten praten over hun pijnpunten naar hun ouders. En hoe help je ouders om echt te luisteren naar pijnlijke voorbeelden over wanneer zij het als ouders niet goed hebben gedaan en wat de impact daarvan is op hun kind. EFFT is een bewezen effectieve methodiek die gericht is op het versterken van emotionele verbindingen binnen gezinnen door het herkennen en doorbreken van negatieve interactiepatronen. Je leert je focus te verleggen naar emoties, beleving en intenties achter het gedrag en het verhaal. Hoe kun je ieder gezinslid zien en ondersteunen als therapeut. "You have to like them all" Tijdens de sessie wordt er specifiek aandacht besteed aan de moeilijkste stap: het responsief helpen van ouders.

Moral injury, of morele verwonding, verwijst naar de diepe en aanhoudende pijn die kan ontstaan wanneer iemand betrokken is bij handelingen die in strijd zijn met de eigen morele overtuigingen en verwachtingen. Dit fenomeen wordt vaak geassocieerd met militairen en hulpverleners en kan ook doorwerken in hun relaties en gezin. In deze verdiepingssessie, geleid door dr. Jackie June ter Heide, specialist op het gebied van trauma en morele verwonding, krijg je inzicht in hoe morele verwonding zich manifesteert en hoe het kan doorwerken binnen relaties. Daarnaast krijg je praktische handvatten voor het herkennen en behandelen van morele verwonding.